طلاق یک طرفه و راه های انجام آن

طلاق یک طرفه ، یکی از انواع طلاق است که در آن یکی از زوجین، یا زن یا مرد قصد جدایی دارد. به همین منظور، اقدام به طرح دادخواست طلاق می‌نماید. زمانی که هر دو با همدیگر، تصمیم به جدایی دارند، باید دادخواست طلاق توافقی را به مراجع قضایی ارائه دهند.

طلاق یکطرفه، خواه از سمت زن مطرح گردد یا مرد، دارای نکات و پیچیدگی‌های مختلفی است که معمولا بدون استفاده از یک وکیل طلاق متبحر، به درستی به نتیجه نمی‌رسد. مخصوص در مورد طلاق از طرف زن، که اثبات عسر و حرج بسیار سخت و دشوار است. برای آگاهی از نکات حقوقی طلاق یک طرفه مقاله زیر را تا انتها بخوانید.

طلاق یک طرفه چیست؟

در قانون مدنی موجباتی برای طلاق یک طرفه ذکر شده است:

• اول) اولین موجب طلاق طلاقی است که به درخواست و با اقدام او انجام می شود که ماده ۱۱۳۳ قانونی مدنی آن را توضیح داده است: مرد می تواند با رعایت شرایط مقرر در این قانون با مراجعه به دادگاه تقاضای طلاق همسرش را بنماید.
• دوم) زن در موارد خاصی برابر قانون مدنی و در محدوه‌ی مواد ۱۰۲۹، ۱۱۲۹، ۱۱۳۰ می‌تواند از دادگاه تقاضای طلاق نماید.
• سوم) زوجین با شرایط خاصی می‌توانند درباره طلاق توافق کنند.

این گونه از طلاق خلع یا مبارات نامیده می‌شود.

ماهیت لغوی طلاق

برای تعریف درست طلاق یک طرفه ابتدا، باید معنای لغوی طلاق مشخص گردد. در ابتدا باید گفت برای توضیح هر بحث بهتر است ریشه‌های لغوی و سیر محتوایی آن مفهوم را توضیح دهیم. از همین رو باید بدانیم که طلاق در لغت به معنی گشودن گره و رها کردن است.

قانون کشور ما با الهام از قوانین سایر کشورها به خصوص فرانسه و با توجه به فقه و شرع مقدس تدوین شده است. از همین رو به تعریف طلاق در این دو نهاد هم خواهیم پرداخت.

 و در فقه اسلامی در تعریف طلاق گفته‌اند:

طلاق عبارت است از زایل کردن قید ازدواج با لفظ مخصوص.

در قانون فرانسه طلاق را چنین تعریف کرده‌اند: طلاق قطع رابطه زناشویی به حکم دادگاه در زمان حیات زوجین به درخواست یکی از آنان یا هر دو است.

طلاق در قانون ایران

با توجه به قانون مدنی طلاق را این گونه می توان تعریف نمود:

طلاق ایقاعی است که از سوی مرد یا نماینده او واقع می شود. حتی در مواردی که طلاق بر اساس توافق زوجین صورت می‌گیرد، باید آن را یک عمل حقوقی یک جانبه به شمار آورد.

زیرا توافق زوجین که شرط یا انگیزه طلاق می‌باشد با خود طلاق متفاوت است و طلاق یعنی آخرین عملی که با اجرای صیغه طلاق تحقق می‌یابد. رابطه نکاح را منحل می‌سازد، در هر حال یک عمل حقوقی یک جانبه است و ناشی از اراده طرفین نمی‌باشد.

انواع طلاق یک طرفه

بنابرین می‌توان گفت طلاق یک طرفه طلاقی است که به صورت توافقی نباشد و به اراده و اقدامات یکی از زوجین شروع و انجام شود. طلاق یک طرفه می‌تواند از طرف مرد یا از طرف زن باشد.

لازم به ذکر است چون در ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی حق طلاق برای مرد در نظر گرفته شده است مرد می‌تواند در مدت زمان کوتاه‌تری با پرداخت حقوق مالی همسرش او را طلاق بدهد. اما طلاق یک طرفه‌ای که از سمت زن باشد متاسفانه دارای شرایط سخت‌تری به لحاظ زمان و هزینه خواهد بود و زن نمی‌تواند به هر دلیلی تقاضای طلاق نماید و بتواند طلاق یک طرفه بگیرد.

بنابراین، حتما باید برای طلاق دلیلی داشته باشد که برای دادگاه دلیل قانع‌کننده‌ای محسوب شود و از نظر دادگاه ادامه‌ی زندگی برای آن زن عملا غیر ممکن باشد. بنابرین اگر خواهان طلاق یک طرفه هستید و دلایلتان از مصادیق عسر و حرج نبود شما راه سختی در پیش دارید اما جای نگرانی نیست می‌توانید با ارتباط گرفتن با گروه حقوقی آپادانا و مشاوره گرفتن از همکاران متخصص ما این سختی را برای خودتان آسان کنید.

مراحل طلاق یکطرفه

یکی از مهمترین سوالات شما عزیزان در مورد طلاق یکطرفه است. قطعا مراحل این نوع از جدایی با طلاق توافقی کاملا متفاوت است. در این حالت، مرد یا زن به تنهایی برای جدایی اقدام می‌کند. بنابراین بسته به این  که کدام یک از زن یا مرد برای طلاق اقدام کند، شرایط و مراحل طلاق یکطرفه متفاوت خواهد بود.

اما برخی از مراحل برای هر دو حالت اقدام از سمت مرد یا زن یکسان است. به طور مثال:

• اولین مرحله از این نوع طلاق ، آماده سازی تمامی مدارک است. برای ثبت دادخواست طلاق باید مدارکی شامل کارت ملی ، شناسنامه و اصل سند ازدواج را به همراه داشته باشید. بدون این مدارک امکان ثبت این دادخواست وجود ندارد.
• اگر به دنبال استفاده از وکیل طلاق هستید باید حتما به وی مراجعه و با او قرارداد الکترونیک وکالت داشتید. برای انجام این قرارداد، باید حتما در سامانه ثنا ثبت نام کنید.

اما به طور کلی  مراحل طلاق یکطرفه به صورت خلاصه به شرح زیر است:

• ثبت دادخواست طلاق توسط فرد یا وکیل
• ارجاع پرونده به شورای حل اختلاف و صدور عدم سازش و قرار عدم صلاحیت و ارجاع پرونده به دادگاه خانواده
• برگزاری جلسه داوری با حضور داوران معرفی شده از سوی زن و شوهر
• ارجاع پرونده به کارشناسی جهت تعیین تکلیف حقوق مالی زوجه
• صدور رای بدوی دادگاه
• ارجاع پرونده به تجدیدنظر و فرجام خواهی در صورت اعتراض حداقل یکی از طرفین دادگاه

طلاق یکطرفه به درخواست مرد

 امروزه اگر مرد بخواهد با طلاق یک طرفه از همسرش جدا شود، باید با تنظیم دادخواست و ثبت آن از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی اولین مرحله را انجام دهد. سپس برای شرکت در جلسه رسیدگی در وقت مقرر به دادگاه رجوع کند. دادگاه در اولین مرحله برای حل اختلاف بین زوجین و ایجاد مصالحه و سازش موضوع را داوری ارجاع خواهد داد و در صورتی که بین زن و شوهر سازش و مصالحه صورت نگیرد گواهی عدم امکان سازش صادر خواهد شد و به زوج داده می‌شود .

در نهایت مرد با همین گواهی عدم امکان سازش می‌تواند برای ثبت واقعه‌ی طلاق و اجرای صیغه طلاق به دفتر ثبت طلاق مراجعه نماید.

لزوم وجود گواهی عدم امکان سازش برای طلاق از سمت مرد

لزوم اجازه دادگاه یا همان گواهی عدم امکان سازش برای طلاق یکطرفه به اراده ی مرد برای حفظ بنیان خانواده و حمایت از آن و تلاش برای تدوام و ادامه‌ی آن است. از همین رو قانون در راه مصلحت اجتماع می‌تواند متصدیان دفاتر طلاق را از اقدام به طلاق، تا وقتی که محکمه عدم موفقیت خود را در ایجاد صلح و سازش میان زوجین به اطلاع آن‌ها نرسانده است منع کند.

محاکم کوشش خود را در ایجاد صلح و سازش میان زوجین به عمل می‌آورند و فقط هنگامی که بر محکمه ثابت شد که واقعا امکان صلح و سازش میان زوجین وجود ندارد گواهی عدم امکان سازش را صادر می‌کند.

ضمانت اجرای ثبت طلاق از سمت مرد برای زوج و سردفتر

برابر بند آخر ماده ۱۰ قانون حمایت خانواده:  هرگاه شوهر بدون اجازه دادگاه مبادرت به طلاق یکطرفه نماید به حبس از شش ماه تا یک سال محکوم خواهد شد و همین مجازات مقرر است برای سردفتری که طلاق را ثبت نماید. به علاوه از سردفتر خاطی سلب صلاحیت خواهد شد.

طلاق یک طرفه به درخواست زن

قانون مدنی در مواد ۱۱۲۹ و ۱۱۳۰ موجباتی برای طلاق یکطرفه به درخواست زن مقرر کرده است.

• ماده ۱۱۲۹ قانون مدنی: در صورت استنکاف شوهر از دادن نفقه و عدم امکان اجراء حکم محکمه و الزام او بدادن نفقه زن می‌ تواند برای طلاق به حاکم ‌رجوع کند و حاکم شوهر او را اجبار به طلاق مینماید ‌همچنین است در صورت عجز شوهر از دادن نفقه.
• ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی: در صورتی که دوام زوجیت موجب عسر و حرج زوجه باشد، وی می‌تواند به حاکم شرع مراجعه و تقاضای طلاق کند. چنان چه عسر و حرج مذکور در محکمه ثابت شود، دادگاه می‌تواند زوج را اجبار به طلاق نماید و در صورتی که اجبار میسر نباشد زوجه به اذن حاکم شرع طلاق داده می‌شود.

تبصره ماده عسر و حرج

تبصره (۱۳۸۱/۴/۲۹) – عسر و حرج موضوع این ماده عبارت است از به وجود آمدن وضعیتی که ادامه‌ی زندگی را برای زوجه با مشقت همراه ساخته و تحمل آن مشکل باشد و موارد ذیل در صورت احراز توسط دادگاه صالح از مصادیق عسر و حرج محسوب می‌گردد:

• اول) ترک زندگی خانوادگی توسط زوج حداقل به مدت شش ماه متوالی و یا نه ماه متناوب در مدت یک سال بدون عذر موجه.
• دوم) اعتیاد زوج به یکی از انواع مواد مخدر و یا ابتلا وی به مشروبات الکلی که به اساس زندگی خانوادگی خلل وارد آورد و امتناع یا عدم امکان الزام وی به ترک آن در مدتی که به تشخیص پزشک برای ترک اعتیاد لازم بوده است.
• محکومیت قطعی زوج به حبس پنج سال یا بیشتر.
• ضرب و شتم یا هرگونه سوءرفتار مستمر زوج که عرفاً با توجه به وضعیت زوجه قابل تحمل نباشد.
• ابتلای زوج به بیماری‌های صعب‌العلاج روانی یا ساری یا هر عارضه‌ی صعب‌العلاج دیگری که زندگی مشترک را مختل نماید.

موارد مندرج در این ماده مانع از آن نیست که دادگاه در سایر مواردی که عسر و حرج زن در دادگاه احراز شود، حکم طلاق یک طرفه صادر نماید.

در تکمیل مطالب بالا در طلاق یک طرفه از سمت زن باید گفت که نکته‌ی مهم اثبا عسر و حرج است. به این معنا که زن در زندگی مشترک درشرایطی مستقر شده است که ادامه ی زندگی برای وی غیرر ممکن شده است و شدت سختی امکان ادامه دادن را از او سلب کرده است. حالا موارد عسر و حرج هم می‌تواند موراد تصریح شده در قانون در مواد فوق‌الذکر باشد هم می‌تواند موضوع و مورد دیگری باشد که لزوما در قانون نیامده است اما می‌تواند مصداق عسر و حرج باشد.