مهریه در طلاق توافقی و نکات آن

یکی از موضوعاتی که در هنگام طلاق توافقی، میان زوجین مطرح می‌گردد، مهریه زوجه است. مهریه یکی از حقوق زن در قانون و دین مقدس اسلام است که به عنوان دین بر ذمه زوج قرار می‌گیرد. شاید بتوان گفت مهمترین چالش بین زوجین در هنگام جدایی تصمیم‌گیری در مورد مهریه در طلاق توافقی است.

در حال حاضر، با توجه به قیمت بسیار بالای سکه و نیز روند رو به رشد آن و از طرفی متوسط تعداد سکه‌ای که به عنوان مهریه درنظر گرفته می‌شود، پرداخت تمام مهریه از عهده بسیاری از مردان خارج است. به همین جهت زوجینی که هر دو خواهان طلاق توافقی هستند، معمولا سعی می‌کنند در مورد مهریه با یکدیگر کنار بیایند. همچنین در بسیاری از موارد سپردن کار به یک وکیل طلاق توافقی ماهر برای حصول توافق بهتر راهگشا خواهد بود. در این مقاله در مورد حالت‌های مختلف اخذ یا بذل مهریه در طلاق توافقی در شرایط مختلف صحبت شده است.

شرایط دریافت مهریه در طلاق توافقی

در طلاق توافقی، زوجین باید در مورد تمامی مسائل و حقوق و ناشی از زوجیت از جمله مهریه، نفقه، اجرت المثل یا نحله، حضانت و نفقه و حق ملاقات فرزندان، جهیزیه، هدایا و … با یکدیگر توافق کنند. به تجربه ثابت شده که عمده دغدغه و تنش میان زوجین بر سر مهریه رخ می‌دهد. در چنین شرایطی باید گفت، در این نوع جدایی همانطور که از نامش پیداست، توافق حرف اول را می‌زند. اما رسیدن به یک توافق مطلوب از چه طریقی ممکن است؟

دریافت مهریه در طلاق توافقی به نکات زیر بستگی دارد:

• اول از همه باید توجه داشت که طلاق توافقی از نوع طلاق خلع (کراهت زن از مرد) یا مبارات (کراهت زوجین از یکدیگر) است. بنابراین، زن در هنگام طلاق می‌بایست مالی را به مرد ببخشد. این بذل در طلاق خلع می‌تواند کمتر یا عین یا بیش از مهریه باشد. اما در طلاق مبارات، بذل نهایتا تا عین مهریه ممکن است.
• طبعا، مطابق قانون حق طلاق با مرد است و چنانچه مرد به همسر خود وکالت در طلاق نداده باشد، این حق صرفا در اختیار مرد است. بنابراین، اخذ مهریه در طلاق توافقی تابع اذن مرد برای طلاق خواهد بود.
• شرایط مالی مرد در اخذ مهریه در طلاق توافقی بسیار موثر است. در برخی موارد، مرد از تمکن مناسبی برخوردار است. از طرفی، تمایل به ایجاد تنش و درگیری و نیز مطالبه مهریه توسط همسر خود از طریق قانونی ندارد. بنابراین، وی نیز مایل است تا با انجام توافق و پرداخت بخشی یا تمام مهریه، به دعوا خاتمه دهد.
• در برخی موارد، طلاق برای زن اولویت نخست است. بنابراین حاضر است کل مهریه خود را در ازای طلاق بذل نماید.

مهریه در طلاق توافقی در دوران عقد

از نظر قانون و شرع، ملاک تعیین میزان مهریه استحقاقی زن در هنگام طلاق، برقراری رابطه زناشویی به معنای خاص کلمه است. در واقع قانونگذار، کلمه‌ای به نام عروسی را به رسمیت نمی‌شناسد. در این شرایط، چنانچه زن در دوران عقد، با شوهر خود رابطه برقرار کند، مستحق دریافت کل مهریه است. اما این که در طلاق توافقی و در مذاکره چه تصمیمی در مورد مهریه خود می‌گیرد، بحثی جداگانه است.

اگر زن در دوران عقد باکره باشد و قصد طلاق گرفتن نیز نداشته باشد، می‌تواند کل مهریه خود را مطالبه کند، اما در زمان طلاق، مستحق نصف مهریه می‌باشد. بنابراین، زمان تصمیم‌گیری در مورد مهریه در طلاق توافقی، باید در مورد این نصف مهریه، مذاکره شود.

مهریه در صورت داشتن حق طلاق

در برخی موارد، مرد به زن برای انجام امور طلاق وکالت می‌دهد تا بتواند براساس حدود اختیارات مندرج در وکالتنامه خود را مطلقه نماید. در این مرحله، زوجه باید حتما از جانب شوهر خود وکیل طلاق توافقی انتخاب نماید. در این شرایط، حالت‌های زیر ممکن است رخ دهد:

• چنانچه، در حدود اختیارات قید شده باشد که زن صرفا با بذل کامل مهریه می‌تواند خود را مطلقه نماید، زن قادر به دریافت مهریه در طلاق توافقی نیست.
• چنانچه در حدود اختیارات، عبارت اخذ تمام یا بخشی از مهریه قید شود، دادگاه با توجه به شرایط و مصلحت زوج، از زوجه می‌خواهد که بخشی از مهریه را بذل نماید. مقدار بذل شده به میزان سکه‌ها و نیز شرایط و رویه هر شعبه دادگاه بستگی دارد.

دریافت مهریه به صورت اقساطی

شاید یکی از بهترین راه‌های دریافت مهریه در طلاق توافقی، پرداخت آن به شکل اقساطی باشد. در بسیاری از موارد، آقایان توان پرداخت مهریه را به صورت یکجا و یا در مبالغ بالا ندارند. از طرفی، عدم پرداخت مهریه به زنی که هیچ گونه پشتوانه مالی در زندگی ندارد، ظلمی بزرگ و موجب آسیب‌های اجتماعی فراوانی خواهد بود.

در این شرایط پرداخت مهریه به صورت اقساط، گزینه‌ای مناسب برای هر دو طرف خواهد بود. برای این منظور دو راهکار وجود دارد:

• راه اول آن است که براساس توافق، ارزش هر تعداد سکه‌ای که قرار است مرد به عنوان مهریه در طلاق توافقی به زن بپردازد، به نرخ روز طلاق محاسبه گردد که به این کار مقوم کردن گفته می‌شود. سپس، تعداد اقساط مشخص و براساس آن رقم ریالی هر قسط معین می‌گردد. در این شرایط، چنانچه مرد از پرداخت اقساط خودداری کند، زن می‌تواند یا اموال وی را توقیف نماید و یا در صورت عدم شناسایی اموال، حکم جلب مرد را از مرجع قضایی دریافت کند.
• راه دوم، تعیین اقساط براساس عین سکه است. یعنی به طور مثال مهریه زنی، ۲۰۰ سکه طلا می‌باشد و زن و شوهر با یکدیگر توافق می‌نمایند که زن ۱۵۰ سکه خود را در قبال طلاق بذل نموده و مرد پس از طلاق، هر شش ماه یک بار یک سکه به زوجه پرداخت نماید. در چنین شرایطی، زوجین در هنگام اجرای صیغه طلاق از دفترخانه، قبوض اقساط مهریه را دریافت می‌کنند که زوج آن‌ها را امضا نموده و در اختیار زوجه قرار می‌گیرد و با پرداخت هر قسط، یک قبض به مرد مسترد می‌شود. در این شرایط نیز، عدم پرداخت اقساط مهریه در طلاق توافقی موجب توقیف اموال و یا صدور حکم جلب خواهد بود.