انواع جرم کلاهبرداری در قانون
به طور کلی کلاهبرداری در علم حقوق به معنی بردن مال دیگری به وسیله حیله و فریب و مانور متقلبانه همراه با سوء نیت عام و خاص میباشد. براساس قانون مجازات اسلامی، به طور کلی سه دسته کلاهبرداری وجود دارد:
در جرم کلاهبرداری ساده، مجرم بدون انجام دادن اعمال مشدد کردن جرم، اقدام به فریب فرد و یا گروهی برای بردن اموال آنان مینماید. قانونگذار این نوع کلاهبرداری را در ماده یک قانون تشدید مجازات مرتکبین اختلاس، ارتشا و کلاهبرداری شرح داده است. برخی از مصادیق این جرم که وکیل کلاهبرداری میبایست به آنان توجه نماید عبارتند از:
- استفاده از اسامی یا عناوین مجعول برای بردن مال دیگر
- امیدوار کردن مردم به امور غیر واقعی و واهی برای بردن مال آنان. مثلا دریافت پول برای خرید کالایی نصف قیمت بازار و یا خرید کالای شما به مبلغی بسیار بیشتر از بازار.
- فریب دادن افراد به داشتن اموال و اختیارات واهی و غیر واقعی از راه متقلبانه و بردن مال آنان
- ترساندن مردم از حوادث غیر واقعی و بردن مال ایشان
در کلاهبرداری مشدد همانند کلاهبرداری ساده، عنصر مانور متقلبانه و بردن مال دیگران وجود دارد. با این تفاوت که نوع مانور متقلبانه به گونهای است که قانونگذار مجازات فرد کلاهبردار را تشدید نماید. این موارد عبارتند از:
اتخاذ سمت یا عنوان حکومت بر خلاف واقع: این سمت میتواند درون شرکتهای دولتی، شوراها، شهرداریها، نیروهای مسلح و … باشد. البته باید توجه داشت که این سمتها باید واهی باشد. اگر فردی با داشتن این سمتها اقدام به بردن مال دیگری نماید، دیگر مصداق کلاهبرداری مشدد نیست و عناوین دیگری نظیر تحصیل مال از طریق نامشروع برای این جرم محتملتر خواهد بود.
استفاده از تبلیغ عمومی: انجام تبلیغات عمومی از طریق رسانهها و وسایل ارتباط جمعی مانند تلویزیون، رادیو، فضای مجازی و … میتواند اعتماد عمومی را بیشتر جلب نماید. به همین جهت در زمره کلاهبرداری مشدد است.
کارمند دولت بودن: سوء استفاده از موقعیت کارمندی در دولت و بردن اموال دیگران میتوانند مجازات کلاهبرداری را مشدد نماید.
کلاهبرداری رایانه ای در سالهای اخیر در مقاله کلاهبرداری ساده مفهوم جدیدی را به خود اختصاص داده است. در کلاهبرداری رایانه ای، فرد کلاهبردار از طریق فضای مجازی، سامانه های رایانه ای یا مخابراتی با انجام اموری نظیر وارد کردن، تغییر دادن یا محو کردن، ایجاد یا متوقف کردن یا مختل کردن داده ها به دنبال تحصیل و بردن مال دیگران باشد، کلاهبرداری رایانهای رخ داده است.