مهریه و نحوه مطالبه آن در طلاق

مهریه یا صداق یک نهاد حمایتی از خانواده بوده است که از صدر اسلام در شرع پیش‌بینی شده بود. به این ترتیب که برای رسمیت یافتن ازدواج یک مال یا تعهدی را مشخص میکردند که شوهر در مقابل به زوجیت درآوردن همسرش به او پرداخت می‌کرد اما امروزه مباحث مربوط به مهریه به طور کلی متفاوت شده  و عموما افراد پرداخت آن را همزمان با عقد نکاح پرداخت نمی کنند و موکول به آینده می‌نمایند. در زمان گذشته صداق را بر اساس تمکن مالی مرد تعیین می‌کردند. اما در حال حاضر این حق قانونی و شرعی زن  غالبا در توان پرداختی مردان نمی‌باشد.

مطالبه مهریه یکی از پرونده های متداول در دعاوی خانواده است که در حال حاضر دغدغه بسیاری از زوجین به خصوص زنان می باشد. با توجه به فرایند بسیار طولانی و پیچیده توقیف اموال و نیز دریافت مبلغ صداق، بسیاری از زنان تمایل دارند که امور را به یک وکیل مهریه مجرب بسپارند. با بهره گیری از وکیل متخصص در این زمینه، در زمان و هزینه صرفه جویی خواهد شد.

تعهد مرد برای پرداخت مهریه

مهریه عندالامطالبه است. بدین معنی که برای مرد به صورت مطلق تعهد به پرداخت ایجاد می‌کند و زن به مجرد عقد نکاح مالک مهریه می‌شود و در صورت مطالبه، مرد موظف به پرداخت می‌شود.

مهریه مالی است که در وهله‌ی اول باید قابل تملک و به ملکیت درآمدن باشد. صداق باید قابلیت وصول داشته باشد و تا حد امکان مال یا تعهد منطقی و قابل دسترسی باشد. بنابرین از قراردادن اموال یا تعهدات دور از ذهن و عجیب و غریب برای صداق پرهیز نمایید.

امروزه زنان عموما در زمان زندگی مشترک صداق را مطالبه نمی‌کنند و معمولا در زمان طلاق مهریه نقش مهمی را ایفا می‌کند و یکی از چالش‌برانگیز ترین مباحث در زمان طلاق بین زوجین موضوع صداق و اجرای مهریه است.

چنانچه صداق به صورت عندالمطالبه مشخص شود مرد محکوم و متعهد به پرداخت صداق میباشد و تحت هر شرایطی باید آن را پرداخت نماید اما اگر صداق به صورت عندالاستطاعه تعیین شود زوج زمانی متعهد به پرداخت صداق می‌شود که به اندازه‌ی مبلغ مهریه تمکن مالی داشته باشد.

مهریه در طلاق یک طرفه

هنگامی که تمایل به طلاق از جانب مرد باشد و تقدیم دادخواست نیز از جانب او صورت بگیرد می‌بایست تمامی مهریه را به همسرش پرداخت نماید تا قاضی حکم طلاق را برای او صادر کند.

نوع شرعی طلاق از جانب زن طلاق بائن می‌باشد و طبق تعریف شرعی این نوع از طلاق، زن باید در ازای مالی که به شوهرش پرداخت میکند، طلاق را بگیرد. در بیشتر موارد این مال که زن به همسرش در ازای طلاق پرداخت میکند، تمام مهریه یا بخشی از آن است.

مهریه در طلاق توافقی

همان طور که از نام این نوع طلاق پیداست همه چیز به توافق طرفین بستگی دارد و قانون هیچ گونه اجبار یا اکراهی برای زوجین خواهان طلاق توافقی ایجاد نکرده است.

فقط نکته‌ی مهم اینجاست که زوجین در حدود قانون و شرع مقدس باید توافق کنند و توافقات نامشروع و غیر قانونی نداشته باشند. اما باید توجه داشته باشیم که طلاق توافقی چون به لحاظ شرعی از نوع طلاق خلع است باید بخشی از مهریه حتما بذل شود. به طور مثال اگر زوجین می‌خواهند طلاق توافقی بگیرند توافقشان می‌تواند مبنی بر دریافت تمام صداق باشد که در این حالت باید در حد یک سکه هم که شده بخشیده شود.

نکات حقوقی

• مهریه صرفا آن چیزی است که در عقدنامه ذکر شده است و پس از تنظیم عقدنامه امکان اضافه کردن آن وجود ندارد. اما امکان کاهش آن از طریق بذل یا ابراء وجود دارد.
• پس ابراء مهریه امکان بازگرداندن آن به هیچ وجه وجود ندارد. چرا که صداق، به همسر خود می باشد و با بری شدن ذمه مرد از این دین دیگر امکان رجوع به صداق منتفی است. اما در حالت بذل، تحت شرایطی امکان رجوع وجود دارد.
• چنانچه صداق وجه نقد باشد، در هنگام مطالبه و صدور اجراییه مبلغ آن بر اساس شاخص بانک مرکزی به روز می گردد.
• مهریه در هیچ شرایطی غیر از فسخ نکاح از بین نمی رود. چنانچه زن در عقد و باکره باشه، نصف مقدار صداق مندرج در عقدنامه به وی تعلق می گیرد.
• در عقد دائم تعیین مهریه الزامی نیست. اما در عقد موقت عدم تعیین مهر، موجب بطلان عقد است. در عقد دائم در صورت عدم تعیین صداق (مهر المسمی)، مهرالمثل تعیین می گردد.