وصول چک و انواع روش های آن

امروزه معمولا چک‌ها مدت‌دار صادر می‌شوند و تاریخ صدور و پرداخت آنها مختلف است. همین موضوع سبب شده است که در باب مطالبه وجه چک و وصول چک اختلافاتی حادث شود و برای افراد دغدغه‌های مختلفی ایجاد نماید که یکی از آنها موضوع وصول چک و چک برگشتی است.

در گذشته چک سندی بود که به جای پول نقد بین افراد رد و بدل می‌شد. اما در حال حاضر چک‌ها کمتر به تاریخ روز صادر می‌شوند و از ماهیت اولیه‌ خودشان دور شده‌‍‌اند. در قانون روش‌هایی برای وصول چک وجود دارد که دارنده چک می‌تواند با استفاده از آن روش‌ها مبلغ چک خود را وصول کند. یکی از بهترین کارهایی که فرد دارنده چک می‌تواند انجام دهد آن است که دعوی مطالبه وجه چک را به یک وکیل چک و سفته باتجربه بسپارد. گروه حقوقی آپادانا این وکیل را به شما معرفی می‌نماید.

انواع روش های وصول چک

به طور کلی دو روش برای وصول چک وجود دارد:

روش کیفری: چنانچه، چک برگشتی مطابق با آن چه در ادامه می‌آید، دارای وصف کیفری باشد (به روز بوده و بلامحل صادر گردد)، امکان طرح شکایت کیفری صدور چک بلامحل و پیگیری آن در دادسرا و دادگاه کیفری وجود دارد. البته باید توجه داشت که طرح شکایت مربوط به جنبه کیفری و نیز سوء نیت صادر کننده چک بوده و برای وصول چک و مبلغ آن باید طرح دعوی به صورت حقوقی نیز صورت گیرد.

روش حقوقی: در بسیاری از موارد، چک دارای وصف کیفری نبوده و در زمره چک های حقوقی قرار می‌گیرد. در این موارد، بسته به میزان مبلغ مندرج در چک، نوع چک (قدیمی یا صیادی) و نکات دیگر، مرجع صالح برای رسیدگی به این چک‌ها متفاوت می‌گردد.

به طور کلی چک حقوقی را می‌توان از دو مرجع مختلف پیگیری نمود:

• اجرای ثبت: در این شرایط واحد مربوط به اجراییات چک، توقیف اموال رسمی فرد صاحب حساب را انجام می‌دهد. در نهایت پس از توقیف و مزایده اموال نیم عشر دولت دریافت می‌گردد.
• دادگاه: اگر چک از نوع قدیمی باشد، برای وصول چک باید دعوی مطالبه وجه را به مرجع صالح ارائه نمود. اگر مبلغ چک زیر ۲۰ میلیون تومان باشد، پرونده به شورای حل اختلاف و در غیر این صورت به دادگاه عمومی حقوقی ارجاع می‌گردد. اگر چک از نوع صیادی باشد، برای وصول چک نیاز به طرح دعوی و جلسه رسیدگی نیست و با طرح دادخواست صدور اجراییه، پرونده مستقیما به اجرای احکام می‌رود.

انواع چک حقوقی

از منظر  وصول چک، این سند تجاری دو دسته مختلف است:

دسته اول از  چک های حقوقی، چک هایی هستند که به طور کلی، مطابق قانون قابلیت شکایت کیفری را ندارند و به هیچ عنوان نمی‌توان برای وصول چک، دعوای کیفری مطرح نمود. این چک‎‌ها به قرار ذیل هستند:

• چک تضمین شده
• چک سفید امضا
• چک بدون تاریخ
• چک مدت دار
• چکی که پرداخت وجه آن از بانک معلق به انجام یک شرط است که شرط مذکور در متن چک آمده باشد.
• چک‌هایی که برای معاملات نامشروع یا ربوی صادر شده باشد.

دسته دوم از انواع چک‌های حقوقی چک هایی هستند که در زمره‌ی چک‌های دسته‌ی بالا نیستند. یعنی ذاتا قابلیت پیگیری کیفری را دارند اما تشریفات آن رعایت نشده است و در مهلت مقرر شش ماهه‌ی قانونی اقدام نشده است. یعنی دارنده ی این نوع از چک‌ها در مهلت شش ماه از تاریخ صدور چک برای وصول چک و دریافت گواهی عدم پرداخت اقدام نکرده است و چک قابلیت شکایت کیفری خودش را از دست داده است. چک‌های مذکور را فقط می‌توان از طریق حقوقی پیگیری کرد.

وصول چک از راه شکایت کیفری

یکی از روش‌های وصول چک، وصول آن از راه اقامه‌ی دعوای کیفری است.

در این حالت مرجع صالح دادگاه کیفری است. اما باید در نظر داشت که وصول چک از طریق کیفری شرایط خاص خودش را دارد. در وصول چک به روش کیفری دارنده چک باید ظرف مدت شش ماه از تاریخ صدور چک برای برگشت زدن و گرفتن گواهی عدم پرداخت از بانک اقدامات لازم را انجام دهد. چنانچه ظرف مهلت شش ماهه‌ی مذکور این کار را نکرد، امکان وصول چک از طریق اقامه‌ی دعوای کیفری را از دست خواهد داد.

اما اگر در همان مهلت شش ماهه از تاریخ صدور چک اقدامات لازم را انجام دهد و گواهی عدم پرداخت را دریافت کند، اقدام بعدی این است که از طریق دفتر خدمات قضایی، شکواییه با عنوان صدور چک بلامحل را تنظیم و ثبت نمایند. لازم به ذکر است که باید گواهی عدم پرداخت برای وصول چک حتما ضمیمه‌ی شکواییه شود.  بعد از ثبت شکواییه پرونده برای رسیدگی به دادگاه کیفری صالح ارجاع خواهد شد.

اقامه‌ی دعوای کیفری برای وصول چک را علیه چه کسی باید مطرح کرد؟

اقامه‌ی دعوای کیفری برای وصول چک را فقط می‌توان علیه صادر کننده چک مطرح کرد. بنابرین اقامه دعوای کیفری علیه ضامن و ظهرنویسان به هیچ عنوان امکان پذیر نیست.

دارندگان چک‌های کیفری اگر ظرف مهلت شش ماهه‌ی قانونی اقدام کنند مزیت‌هایی شامل حالشان خواهد شد مثل:

الف) تسریع در روند و روال رسیدگی
ب) هزینه‌ی کمتر
ج) ضمانت اجرای قوی داشتن

وصول چک از طریق اجراییات ثبت

همان طور که قبلا بارها گفتیم چک درزمره‌ی اسناد لازم الجرا است. سند لازم الاجرا به سندی گفته میشود که مفاد آن اسناد برای طرفین سند لازم الاجرا است و موظف به اجرای مفاد سند هستند.

بنابرین چنانچه صادر کننده چک با نداشتن موجودی و پرداخت نکردن مبلغ چک، به وظیفه‌ی خود عمل نکند ، دارنده چک این امکان را دارد که از طریق مطرح کردن این موضوع در اداره ثبت، برای وصول چک اقدام کند.

لازم به ذکر است که وصول چک از راه اداره ثبت  همان محدودیت وصول چک از طریق اقامه‌ی دعوای کیفری را دارد.  به این توضیح که فقط نسبت به صادر کننده چک امکان پذیر است و علیه ضامن و ظهرنویسان از طریق اداره ثبت نمی‌توان اقدام خاصی نمود.

ذکر این نکته در وصول چک از طریق اداره ثبت ضروری به نظر می رسد که اقدام کردن برای وصول چک از اداره ثبت نیاز به رعایت تشریفات خاص قانونی دارد که دارنده چک باید در رعایت آن‌ها اهتمام ورزد.

مطالبه وجه از طریق دادگاه

برای وصول چک از طریق اقامه ی دعوای حقوقی مثل هر دعوای دیگری باید دادخواست تنظیم کرد. برگه ی دادخواست برای دعاوی حقوقی برگه ی بسیار مهمی است که تنظیم آن به مهارت و تخصص نیاز دارد. شما میتوانید برای تنظیم دادخواست اصولی و درست با گروه حقوقی آپادانا در تماس باشید.

بعد از تنظیم دادخواست و تقدیم آن به دفتر خدمات قضایی، پرونده توسط واحد ارجاع به یکی از شعب دادگاه صالح ارجاع میشود و اولین مرحله رسیدگی در دادگاه بدوی انجام میشود و بعد از صودر حکم دادگاه بدوی، عموما رای قابل تجدیدنظر خواهی در محاکم تجدیدنظرخواهی می‌باشد. بعد از رسیدگی در مرحله‌ی تجدیدنظر، حکم قطعی و لازم الاجرا صادر می‍شود و رای به واحد اجرای احکام ابلاغ میشود.

در آنجا باید اجراییه صادر شود و شخص محکوم ظرف مدت ده روز از تاریخ ابلاغ اجراییه فرصت دارد که مبلغ محکوم به را بپردازد.

اگر ظرف مهلت مقرر این کار را نکرد شخص طلبکار میتواند اموال شخص محکوم را توقیف کند. البته برای این کار نیز باید دادخواست جداگانه تحت عنوان توقیف اموال بدهد.

حال اگر محکوم هیچ مالی برای توقیف کردن نداشت نوبت به صدور حکم جلب می رسد که برای این کار شخص طلبکار باید از واحد اجرای احکام درخواست برگ جلب نماید.