داوری تجاری بین المللی و قواعد آن

یکی از مهمترین نهادهای موجود در دعاوی تجاری میان اشخاص از کشورهای مختلف، داوری می باشد. داوری تجاری بین المللی یک ابزار بسیار مهم و کارآمد برای حل اختلافات میان شرکت هایی است که از دو‌ کشور‌ با قوانین حقوقی مختلف دارای اختلاف هستند.

داوری تجاری بین المللی یکی از شاخه های بسیار تخصصی در علم حقوق و دنیای وکالت است. به همین دلیل موسسات حقوقی و وکلای اندکی هستند که در‌ این زمینه تجربه فعالیت دارند. به همین منظور پیشنهاد میکنیم که قبل‌ از انعقاد هرگونه قرارداد با شرکت های خارجی‌ با افراد متخصص در این زمینه به خصوص گروه وکلای اپادانا مشاوره حقوقی حضوری داشته باشید.

ماهیت حقوقی داوری تجاری بین المللی

در بسیاری قراردادهای بین المللی به خصوص قراردادهای تجاری‌ عرف مرسوم آن است که طرفین مرجعی به عنوان داور جهت حل اختلافات ناشی از قرارداد معین می کنند. مرجع مذکور میتواند شخص حقیقی و یا نهاد حقوقی باشد.

همچنیخ طرفین نحوه ارجاع دعوی به داوری، نحوه تشکیل جلسه داوری و نیز ابلاغ رای  و از همه مهمتر کشور و قانونی را که قرارداد از آن تبعیت می کنند مشخص می کنند. این موضوع از این جهت مهم است که در بسیاری از دعاوی امکان همکاری مراجع قضایی کشورها به صورت مستقیم وجود ندارد.

در واقع داوری تجاری بین المللی کمک می کند که داوران وارد ماهیت اختلاف شده و در نهایت رای را صادر کنند و‌ پس از آن مرجع قضایی کشور انتخابی صرفا اجرا کننده رای داور باشد.

براساس ماده یک قانون داوری تجاری بین المللی، داوری بین المللی زمانی معنا دارد که در زمام انعقاد موافقت نامه داوری یکی از طرفین قرارداد، تابعیت ایران را نداشته باشد.

همچنین براساس این ماده حوزه داوری بین المللی، خرید و فروش کالا و خدمات،حمل و نقل، بیمه، امور مالی خدمات مشاوره ای، پیمانکاری، حق العمل کاری و … می باشد.

موافقت نامه داوری

موافقت نامه داوری، سند یا نوشته‌ای است که طرفین براساس پذیرفته‌اند که در صورت بروز اختلاف میان آن‌ها، داوری میان آن‌ها حاکم باشد. براساس قانون داوری تجاری بین المللی، موافقت نامه داوری باید طی سندی به امضای طرفین برسد و یا توسط تبادل پیام توسط ایمیل، فضای مجازی، تلگرام، واتساپ، تلکس، این موضوع احراز گردد.

همچنین در متن، قرارداد اصلی فی‌مابین طرفین می‌توان شرط داوری را گنجاند که این موضوع به منزله موافقتنامه مستقل داوری می‌باشد. اگر طرفین دعوی را در دادگاه مطرح کنند، دادگاه در همان جلسه اول رسیدگی پس از بررسی موافقت نامه داوری و تصدیق صحت و عدم بطلان آن، دعوی را به داوری ارجاع خواهد داد.

تعییین داور در داوری تجاری بین المللی

براساس قانون داوری تجاری بین‌المللی طرفین قرارداد، می‌توانند در مورد تعداد و روش تعیین داور با یکدیگر توافق کنند. در قراردادهای بین‌المللی که در ایران رسیدگی می‌شود، نمی‌توان طرف ایرانی را تا قبل از ایجاد اختلاف ملزم نمود که در صورت بروز اختلاف، باید داور خود را از اشخاص دارای تابعیت کشور طرف مقابل انتخاب کند.

در صورتی که طرفین در مورد تعداد و نحوه تعیین داور توافق نکرده باشند:

هر یک از طرفین، داور مربوط به خود را انتخاب می‌کنند و داوران انتخاب، اقدام به تعیین سرداور (داور سوم) می‌نمایند.

هر یک از طرفین، باید ظرف ۳۰ روز قبول داوری را از داور طرف خود دریافت کند. همچنین داوران انتخابی باید ظرف ۳۰ روز از تاریخ انتخاب، نتوانند سرداور را تعیین کنند، براساس متن قرارداد، محل دعوی، دادگاه عمومی مرکز استانی که مقر داوری در آن است و یا دادگاه عمومی تهران، داور را انتخاب خواهد کرد.

در صورتی که انتخاب سرداور با دادگاه باشد، دادگاه باید به جهت رعایت اصل بی‌طرفی، سرداور را از اتباع کشور ثالث انتخاب نماید. در نهایت اگر داوران انتخابی از سوی طرفین، نخواهند یا نتوانند داوری کنند، موافقت نامه داوری باطل است. مگر این که توافق جدیدی میان طرفین شکل بگیرد.

نحوه ابلاغ رای داور

طرفین می‌توانند نحوه ابلاغ اوراق داوری، اخطاریه‌ها و نیز رای را با یکدیگر تعیین کنند. در غیر این صورت:

چنانچه داوری، سازمانی باشد، سازمان مربوطه مطابق با مقررات خود تشریفات ابلاغ رای داور را انجام می‌دهد.

همچنین داور انتخابی خود می‌تواند راسا نحوه ابلاغ اوراق و مرجع ابلاغ رای را تعیین نماید.

متقاضی داوری نیز باید درخواست خود را از طریق راه‌هایی نظیر پست سفارشی دو قبصه، پیام تصویری، اظهارنامه، فضای مجازی به داور تقدیم کند. این درخواست زمانی ابلاغ شده محسوب می‌گردد که رسیدن آن به داور احراز گردد. داور براساس آن اقدامی جهت شروع داوری انجام دهد. داور به صورت نفیا یا اثباتا به درخواست داوری پاسخ دهد.

نقش وکیل در فرایند داوری

حضور وکیل در داوری تجاری بین المللی یکی از مهم‌ترین اموری است که باید قبل از انجام هر کاری به آن توجه کنید. داوری بین المللی دارای ویژگی‌های بسیار پیچیده و دشواری است. از جمله این دشواری‌ها، عدم آشنایی به قوانین حقوقی کشور طرف دعوی، عدم تسلط به زبان، و نیز پییگری کار از راه دور از بزرگترین مشکلات این امر می‌باشد.

وکلایی که در زمینه داوری تجاری بین المللی مشغول به فعالیت هستند، بسیار اندکند. به همین جهت برای انتخاب این وکیل باید دقت بسیاری داشته باشید. حضور وکیل موجب تامین منافع شما در داوری و کاهش زمان رسیدگی و حلوگیری از اشتباهات فاحش در فرایند رسیدگی و کاهش خسارات خواهد بود.