یکی از مسائلی که همواره در بحث اجرای محکومیت های مالی مطرح، دریافت هزینه اجرای حکم است. هزینه اجرای حکم پس از رسیدگی به دعاوی مالی و ارجاع پرونده به شعبه اجرای احکام دریافت میگردد. باید توجه داشت که نیم عشر با هزینه دادرسی متفاوت است. هزینه دادرسی مبلغی است که برای رسیدگی به پرونده دریافت میگردد. اما نیم عشر هزینهای که برای اجرای حکم صادر شده در مرحله دادرسی دریافت میگردد. برحسب آن که از کدام طرف دعوی دریافت گردد، به دو دسته کلی تقسیم میگردد که در ادامه به توضیح آنها میپردازیم.
نیم عشر دولتی و اجرایی
نیم عشر دولتی
نیم عشر دولتی، هزینه ای است که توسط دادگاه ها برای اجرای حکم و صدور اجراییه دریافت می گردد و در واقع یک بیستم کل مبلغی است که باید در مرحله اجرای حکم پرداخت گردد، در واقع علاوه بر مبلغ هزینه دادرسی که در مراحل ابتدایی طرع دعوا توسط دادگاه ها دریافت می شود در دعاوی حقوقی مبلغی اضافه تر بر مبلغ محکوم بها (خواسته شما) جهت اجرای حکم گرفته می شود که در اصطلاح حقوقی به آن نیم عشر میگویند. مثلا اگر مبلغ خواسته را پانصد میلیون تومان درنظر بگیریم، نیم عشر دولتی “بیست و پنج میلیون تومان” خواهد بود.
نیم عشر دولتی معمولا در دعوی مطالبه مهریه دریافت میگردد، با این وصف که پس از تنظیم دادخواست و ارائه آن به اجرای ثبت یا دادگاه، رسیدگی به پرونده مهریه و صدور حکم مستلزم پرداخت یک هزینه ای به میزان نیم عشر است.
زن در این مرحله باید به میزان یک بیستم کل مبلغ مهریه را، یعنی پولی بابت نیمعشر دولتی را به حساب دادگستری واریز کند، مثلا اگر مهریه زنی ۱۰۰ سکه طلا باشد و قیمت سکه در روزی که او مهریه را به اجرا میگذارد ۵ میلیون تومان باشد، مبلغی که او باید به حساب دولت واریز نماید تا پرونده وارد مرحله رسیدگی شود، ۲۵ میلیون تومان است. این مبلغی است که پس از صدور حکم نهایی مهریه و قطعی شدن آن، از داماد اخذ و به زن داده خواهد شد، اما به هرحال تهیه این مبلغ ابتدای دادگاه نیز مشکل است.
اعسار از پرداخت
اما زن می تواند برای واریز نکردن این مقدار که در مورد مهریه های نجومی و هنگفت رقم سنگینی خواهد شد، دو نفر شاهد به دادگاه معرفی نموده و با اثبات اعسار خود این مبلغ را به حساب دولت واریز نکند و پس از قطعی شدن حکم و دریافت مهریه از مرد، دادگاه خود این مبلغ را از مرد دریافت خواهد کرد. لازم به ذکر است که در این مرحله، نیم عشر براساس قیمت روز سکه محاسبه خواهد شد.
مثلا ممکن است در این فاصله قیمت سکه از ۵ هزار تومان به ۶ هزار تومان افزایش یابد. بنابراین، در این مرحله نیم عشر دولتی که مرد باید بپردازد به ۳۰ میلیون تومان خواهد رسید.
اما نکته مهم آن است که شهود معرفی شده از سوی زن، در همان جلسه اول و پیش از صدور حکم قطعی باید به این مساله شهادت بدهند که زن فاقد توانایی مالی برای تهیه این مبلغ است و امکان پرداخت آن را ندارد.
تصمیم گیری درباره پذیرفتن یا رد اعسار نیز از سوی دادگاههای مختلف متفاوت است. برخی محاکم قضایی درباره مهریه های بالا، اعسار زن را نمیپذیرند و با فرض اینکه «زنی که قرار است ۶۰۰ میلیون تومان دریافت کند پس میتواند ۳۰ میلیون تومان هزینه کند»، اعسار را رد میکنند و زن برای صدور حکم مهریه باید این مبلغ را به حساب دولت واریز کند.
مقوم کردن
اما راه دیگر نیز میتواند تقویم باشد با این توضیح که زن میتواند پرداخت نیم عشر دولتی را تقویم کند یعنی اعلام دارد که ارزش واقعی و دقیق مهریه مشخص نیست، که در این صورت باعث می شود معمولا بخش اندکی از مبلغ واقعی نیم عشر را واریز کنند. از این مرحله به بعد در صورت پذیرش اعسار زن، حکم محکومیت مرد به پرداخت مهریه صادر و رای جهت تایپ و ابلاغ میرود. این رای قابل تجدید نظرخواهی در دادگاه تجدید نظر است البته با توجه به اینکه محکومیت پرداخت مهریه در بیشتر موارد بر اساس سند رسمی عقدنامه صورت میگیرد، دادگاه تجدید نظر هم حکم دادگاه بدوی را تایید میکند و تنها موردی که میتواند مورد تجدید نظر خواهی واقع شود، بحث اعسار زن است که در اغلب موارد رای و نظر دادگاه بدوی تایید میشود.
اگر مرد به پرداخت مهریه محکوم شده و اعسار زن پذیرفته شده باشد، زن با مراجعه به دادگاه و بر اساس حکم تایید شدهای که به همسرش نیز ابلاغ شده باشد، تقاضای صدور اجراییه میکند. لازم به ذکر است در شرایطی که میان همسران توافقی برای پرداخت مهریه حاصل شود، مبلغ نیم عشر نصف خواهد شد، اما اگر توافقی نباشد، مرد علاوه بر پرداخت مهریه باید نیم عشر را هم بپردازد. همین طور در اجراییه تاکید شده اگر تا ۳ سال پس از صدور اجراییه مشخص شود که مرد قادر به پرداخت بدهی خود بوده و این بدهی را پرداخت نکرده یا اینکه بخشی از اموال خود را پنهان کرده باشد، به مجازات حبس محکوم خواهد شد.
نیم عشر اجرایی
در نیم عشر اجرایی فردی که محکوم میگردد یا همان محکوم علیه باید مبلغ اجرا یا هزینه حق الاجرا را پرداخت نماید. محکوم علیه در شرایط زیر از پرداخت نیم عشر اجرایی معاف خواهد بود.
- چنانچه محکوم علیه تا ۱۰ روز بعد از صادر شدن ابلاغ اجرایی، بدهی خود یا محکوم به را پرداخت کند یا با محکوم له طی همان ۱۰ روز توافق یا سازش کنند یا خود شرایطی را برای اجرای حکم درنظر بگیرند، در این صورت از پرداخت نیم عشر اجرایی معاف است. اگر محکوم علیه تا قبل از ده روز قسمتی از مبلغ محکوم به را پرداخت کند به همان میزان از حق الاجرا دریافت نخواهد شد.
- مطابق با ماده ۱۶۰ قانون اجرای احکام مدنی، اگر محکوم علیه بعد از ۱۰ روز با محکوم له توافق یا سازش کنند یا ترتیبی برای اجرای حکم قرار دهند نصف حق الاجرا یا نیم عشر را باید پرداخت کند.
چنانچه در مورد نیم عشر دولتی و نیم عشر اجرایی نیاز به مشاوره حقوقی دارید، همکاران ما در گروه وکلای آپادانا آماده پاسخگویی به سوالات شما خواهند بود.
17 Comments
سلام
امروز رفتم اجرای احکام برای مختومه کردن پرونده.اجراییه برای۱۰میلیون تومان صادر شده بود سال۹۹،والان بهم گفتن نیم عشر از۱۰۰میلیون تومان بااحتساب تاخیر تادیه بپردازید.محاسبه چگونه هست ،میشه زاهنمایی بفرمایید
سلام و وقتتون بخیر. ببینید سوالتون مبهمه. اما در کل زمانی که میخواین نیم عشر پرداخت کنید، مبلغ محکومیت به نرخ روز میشه. ۵ درصد مبلغ محکومیت به عنوان نیم عشر دریافت میشه. اما قطعا اشتباهی وجود داره. چون ۱۰ میلیون در عرض چهار سال ۲ میلیارد نمیشه.
سلام حکم اومده کمترازعشردیه کامل قطعی است ینی چقدرباید پرداخت کنم
سلام وقت بخیر. بله.
سلام، در دادگاه مطالبه مهریه بابت ۱۱۶ سکه محکوم شدم در مرحله اجرا اعسار من پذیرفته شد و تاکنون ۳ سکه به اداره اجرا تحویل داده ام.
در دادگاه دیگری زوجه با بذل تمامی مهریه بجز ۶ سکه تقاضای طلاق داد که پذیرفته شد. همچنین زوجه با اعلام دریافت ۶ سکه و بذل الباقی درخواست مختومه کردن پرونده اجرایی مهریه داد. در حال حاضر پرونده اجرا “کسر از آمار موقت” محسوب شده. لطفا راهنمایی کنید مبلغ نیم عشر پرداختی چقدر محاسبه می شود. ممنون.
سلام و وقت بخیر. قاعدتا براساس مبلغ روز ۶ سکه نیم عشر رو محاسبه می کنند.
ممنون. چون ماده ۱۶۰ اجرای احکام نوشته در صورت توافق نصف حق اجرایی دریافت میشود.
سلام
اگر مستاجر حین مدت اجاره فوت کند و موجر بعد از اتمام مدت بخواهد دستور تخلیه اخذ نماید و لذا مبلغ رهن را به حساب دادگستری واریز نماید ایا بعدا که ورثه قصد دریافت ان مبلغ را از صندوق دارند باید نیم عشر بپردازند یا خیر .
واگر نه حدودا چقدر از مبلغ کم میشود
ممنون
سلام ووقت بخیر. بله باید نیم عشر پرداخت بشه. ۵ درصد سهم هر کس کسر میشه.
با سلام خدمت شما. در پرونده طلاق توافقی بین بنده و همسرم حکم به عدم سازش و طلاق صادر شد. در مورد مهریه هم تبدیل ۱۹۰ سکه به ریال و معادل ۲.۳۷۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان شد که توافق بر پرداخت آن به صورت یک چهارم از حقوق بنده شده است. چون کارمند دولتی هستم و خانوم هم توافق کرده کل مهریه رو به صورت یک چهارم حقوق بنده بگیرد و حق توقیف هیچ مال دیگری از من را ندارد و طلاق هم انجام شد. چند روز پس از صدور حکم ، از همون شعبه خانواده، ابلاغیه اجرای حکم آمده که اعلاام کرده ظرف ده روز حکم رو اجرا کنم . من هم بلافاصله لایحه نوشتم و از طریق دفتر خدمات قضایی فرستادم که آمادگی پرداخت و اجرای حکم را دارم و یک چهارم رو پرداخت میکنم. در انتهای متن ابلاغیه آمده که هزینه اجرای حکم بر عهده بنده است. طلاق من و همسرم طلاق توافقی بوده و از طرفی بنده مشکلی بابت اجرای حکم ندارم و بلافاصله بعد از ابلاغ لایحه دادم که آمادگی اجرا و واریز ماهانه یک چهارم رو دارم. با این موارد گفته شده آیا باید هزینه اجرا بدهم؟ این هزینه اجرای حکم چیست و مبلغش چقدره و باید پرداخت کنم؟ اگر زیاد باشه میتوانم مثل مهریه ماهانه مبلغی بدم؟ با تشکر
سلام و وقت بخیر. اگر صرفا اجرای حکم طلاق توافقی هستش. هزینه اجرا اونقدری زیاد نیست. اگر زیاد هم باشه امکان طرح دعوی اعسار وجود داره.
با سلام. در خصوص صدور اجرائیه مهریه از سوی اداره اجرای اسناد رسمی که تعداد ۲۰۰سکه است . چنانچه زوجه پس از ابلاغ اجرائیه و توقیف اموال خصوصاً سهم الارث متعهد ، درخواست اجرائیه خود را مسترد کند آیا باید نیم عشر اجرائی پرداخت شود؟ چنانچه پاسخ مثبت است هزینه آن بر عهده کیست. متعهد یا متعهد له؟
سلام و وقت بخیر نیم عشر با متعهده. معمولا در این موارد نیم عشر باید پرداخت بشه و توی نامه توقیف اموال هم به سهم نیم عشر اشاره میشه.
با سلام موضوع پرونده بنده مربوط به انتقال سند ماشین که ۵ سال گذشته الان طرف شکایت کرده بنده محکوم کردن به انتقال سند تا ده روز و پرداخت هزینه دادرسی در حق خواهان و نیم عشر حق الاجرا…
من الان میخوام بدونم این نیم عشر چقدر میشه از رو چی حساب میکنن؟؟؟چون مبلغی بدهکار یا طلبکار نیسم
با تشکر ممنون میشم زودتر جواب بنده رو بدید
سلام و وقت بخیر. فرمت برگه صدور اجراییه در همه پرونده ها یکسان هست و اون توضیحاتی که مشاهده فرمودین در همه اجراییه ها وجود داره. ممکنه پرونده شما شامل نیم عشر نباشه. احتمالا فقط هزینه دادرسی شامل حال شماست. به اجرای احکام مراجعه بفرمایید.
با سلام من سال ۹۷محکوم به پرداخت مبلغی شدم ودر همان اجرای احکام پس از سازش با خواهان ۵۰درصد حق الاجرا را پرداخت کردم و سازش نامه ضمیمه پرونده گردید و ازاد شدم ولی امسال همون شعبه اجرای احکام دستور توقیف خودروی من را داده است راه حل چیست ضمنا مددجوی بهزیستی هستم وتوان پرداخت را ندارم چونکه نیم عشر حدود۸میلیون تومن بوده که نصف ان پرداخت شده است…با تشکر
سلام و ارادت. باید به شعبه اجرای احکام مراجعه و تقاضای اعسار بدین. در غیر این صورت ماشین به مزایده میره.