قتل، سنگینترین جرم علیه اشخاص است که صدمات جبران ناپذیری را برای فرد مقتول، خانواده وی، خانواده قاتل و نیز جامعه به همراه دارد. بسیاری از قتل های صورت گرفته به دلیل عدم کنترل خشم و نیز بروز جنون آنی در فرد رخ میدهد و فرد قاتل بلافاصله از عمل خود پشیمان میگردد، اما دیگر پشیمانی سود و فایدهای نخواهد داد. در این مقاله انواع جرم قتل و مجازات آن بررسی شده است.
قتل
انواع جرم قتل
قتل، سلب حیات و گرفتن جان شخص دیگر بدون اذن و اجازه قانونی است. براساس قانون مجازات اسلامی، انواع این جرم عبارتند از:
عمد
در این نوع قتل، شخص قاتل باید قصد و اراده بر انجام قتل را داشته باشد. در واقع باید هم قصد نتیجه و فعل را داشته باشد و هم با اراده و اختیار خود دست به عمل مجرمانه بزند. برای قتل عمد چهار حالت ممکن است رخ دهد:
- فرد قاتل، قصد کشتن دارد، چه عمل وی کشنده باشد و چه نباشد. ملاک کشنده یا غیرکشنده بودن عمل، عرف است.
- فرد قاتل بدون این که قصد و ارادهای برای کشتن فرد مقتول داشته باشد، عملی را انجام میدهد که عرفا کشنده بوده و فرد جان خود را از دست میدهد. در این نوع، قتل، آگاهی قاتل از کشنده بودن عمل خود بسیار ضروری و مهم است.
- نوع دیگری از قتل عمد وجود دارد که در آن فرد نه قصد کشتن دیگری را دارد و نه رفتار وی کشنده است. اما فرد مقتول به دلیل ویژگیهای خاص خود نظیر بیماری، کهولت سن و … جان خود را از دست میدهد. در واقع عمل فرد قاتل در حالت عادی کشنده نیست، اما برای فرد مقتول با آن اوصاف کشنده است. در این نوع، قتل عمد باید قاتل از بیماری و یا وضعیت خاص مقتول آگاهی داشته باشد.
- فرد قاتل قصد انجام جنایتی را دارد، بدون آن که فرد یا افراد خاصی مد نظر وی باشند مانند اعمال تروریستی نظیر بمبگذاری و تیراندازی در اماکن عمومی و …
شبه عمد
این نوع قتل، از برخی جهات شبیه قتل عمد است. اما از جهاتی با آن تفاوت اساسی دارد. در قتل شبه عمد، فرد مرتکب با اراده و اختیار خود عمل را انجام میدهد، اما قصد کشتن فرد مقتول ندارد. مانند قتل ناشی از تخلفات رانندگی نظیر سرعت غیرمجاز، سبقت غیرمجاز، ورود به خیابان یک طرفه از سمت ممنوعه و … .
خطای محض
در این نوع قتل، قاتل نه قصد نتیجه ندارد و نه قصد فعل. مانند آن که فردی در هنگام شکار به سمت حیوان شلیک کند و به انسان برخورد کند و یا فردی از ارتفاع به پایین سقوط کرده و بر روی فرد دیگری بیفتد و آن فرد جان خود را از دست بدهد.
مجازات جرم قتل
براساس نوع قتل، قانون مجازات اسلامی، مجازاتهای مختلفی را برای این جرم درنظر گرفته است.
- مجازات جرم قتل عمد، قصاص است. تقاضای قصاص در اختیار ولی دم مقتول است. ولی دم بر اساس طبقات ارث تعیین میشود. البته به جز زن و شوهر. یعنی نه زن برای شوهر و نه شوهر برای همسر خود، ولی دم محسوب نمیشوند. هر چند که در صورت رضایت اولیای دم چه با دریافت دیه و چه بدون آن، صرفا جنبه عمومی جرم قتل در انتظار قاتل خواهد بود.
- مجازات جرم قتل شبه عمد، پرداخت دیه و علاوه بر آن در برخی حبس تعزیری است.
- مجازات قتل خطای محض، پرداخت دیه توسط عاقله است. عاقله یعنی خویشاوندان سببی مرد به ترتیب طبقات ارث
- چنانچه فردی، اقدام به شروع قتل عمد نماید، اما در عمل خود ناکام باشد، در این صورت به حبس تعزیری درجه ۵ محکوم میگردد.
قتل یکی از جرایمی است که هم اولیای دم مقتول و هم قاتل نیازمند بهترین وکیل متخصص هستند تا بتواند از حقوق آنها دفاع کند. با توجه به مجازات سنگین این جرم، بهتر است که قاتل حتما وکیل داشته باشد، تا حداقل در صورت محرز بودن جرم، با تجربه و تخصص بتواند از اولیای دم رضایت بگیرد. برای مشاوره حقوقی تخصصی در زمینه قتل با گروه وکلای آپادانا تماس بگیرید.
