یکی از موضوعات و مباحثی که در پروندهها به خصوص دعاوی مالی مطرح میشود، اعسار از هزینه دادرسی است. در بسیاری از موارد، به دلیل ارزش بالای خواسته، هزینه دادرسی و رسیدگی به پرونده بسیار زیاد است. در این شرایط، چنانچه فرد خواهان دعوی، توانایی پرداخت این هزینه رانداشته باشد، میتواند دادخواست اعسار از هزینه دادرسی را مطرح نماید.
طرح دعوی، فوق نیازمند آگاهی و تجربه است. برای این منظور توصیه میشود که با یک وکیل متخصص حتما مشاوره حقوقی داشته باشد.
فهرست مطالب
کلمهی اعسار در لغت به معنی رنج، سختی و نداشتن است و در اصطلاح حقوقی، هنگامی که یک فرد استطاعت مالی ندارد یا به اندازهی کفایت اموال دارد ولی شرایط دسترسی و استفاده ازآنها را ندارد. در این شرایط فرد دچار اعسار شده است و توانایی پرداخت بدهیهایش را ندارد؛ مثلا شخصی که محکوم به پرداخت ۴۰۰ سکه بهار آزادی برای به مهریه همسرش میشود اما قادر به پرداخت آن نیست، این فرد میتواند با مراجعه به دادگستری، دادخواست اعسار از پرداخت مهریه را بدهد.
بنابراین میتوان گفت: هر فردی که برای احقاق حقوقش به مراجع قضایی مراجعه و طرح دعوا میکند باید هزینههایی را بپردازد. هزینههای دادرسی شامل هزینه تمبر، دستمزد کارشناس، هزینه اجرای قرار معاینه و تحقیقات محلی میشود. حال ممکن است، این هزینهها در یک دعوا به اندازهای بالا باشد که خواهان یا شاکی قادر به پرداخت آنها نباشد؛ در این حالت، موضوع « اعسار از هزینه دادرسی » مطرح میشود.
اعسار از هزینه دادرسی، در دو حالت ایجاد میشود:
به عبارت دیگر هر شخصی نمیتواند به ادعای اینکه دچار اعسار میشود به دادگاه دادخواست اعسار دهد. ادعای اعسار فقط در شرایط ذیل قابل قبول است:
قانون کشور ما در راستای تحقق حق دادخواهی برای همه اشخاص که در اصل ۳۴ قانون اساسی پیشبینی شده، راهکارهایی را قرار داده است.
معمولیترین راه اثبات اعسار از هزینه دادرسی ، استفاده از شهادت شهود است که طبق ماده ۵۰۶ آیین دادرسی مدنی بیان شده است. در صورتی که دلیل اثبات اعسار، شهادت شهود باشد، باید شهادت کتبی حداقل دو نفر از اشخاصی که از شرایط مالی و زندگی متقاضی اعسار مطلع هستند، به دادخواست ضمیمه شود. در این شهادتنامه، مشخصات، شغل و وسیله امرار معاش مدعی اعسار و ناتوانی او برای پرداخت هزینهدارسی، با تعیین مبلغ آن، بیان میشود.
در این باره باید یک نکته را در نظر داشته باشید و آن این است که اصل بر تمکن و توانایی مالی است و در صورت ادعای خلاف آن، باید اثبات شود. مدعی اعسار میتواند انواع دلایل را به دادگاه ارائه کند و اعسارش را ثابت کند.
فردی که معسر است برای شروع روند اثبات اعسار از هزینه دادرسی باید طرح دعوا کند.
این دعوی نیز به دو روش انجام میشود:
در این میان و برابر ماده ۲۰ قانون اعسار، مرجع رسیدگیکننده به دعوای اعسار در مورد محکوم، محکمهای است که در ابتدا به دعوای اصلی رسیدگی کرده است. دعوای اعسار در مقابل اوراق اجرائیه ثبت اسناد در محکمه محل اقامت مدعی اعسار اقامه خواهد شد.
فردی که دعوای اعسار مطرح میکند، مانند همه کسانی که در محاکم طرح دعوا میکنند، باید مراحلی را پشتسر بگذارد. مدیر دفتر دادگاه، ظرف دو روز از تاریخ وصول دادخواست اعسار، باید پرونده را به نظر قاضی برساند. چنانچه قاضی شهادت شهود را در دادگاه ضروری بداند، به مدعی اعسار اخطار میکند که در روز مقرر آنان را حاضر کند. ممکن است دادگاه به همان شهادتنامه تفصیلی که ضمیمه دادخواست شده است اکتفا کند و ممکن است از مدعی اعسار بخواهد که شهود خود را حاضر کند.
مشاوره حقوقی تلفنی هر ۲۰ دقیقه ۲۰۰ هزار تومان
