گواهی رشد و شرایط صدور آن

گواهی رشد از جمله مسائلی است که قانون مدنی کشورمان بدان اشاره نموده و مربوط به دخالت و تصرف در امور مالی اشخاصی است که واجد سن رشد نبوده اما به بلوغ رسیده اند. چرا که سن رشد در قانون ما ۱۸ سال است حال آن که فرد ممکن است بالغ باشد اما رشد منظور نظر قانون یعنی ۱۸ سال تمام را برای مداخله و تصرف در امور مالی خود را نداشته باشد. حال یکی از اسنادی که نشان دهنده و اثبات کننده بلوغ عقلی فرد می باشد گواهی رشد است که عموماً پس از انجام تحقیقات و جلب نظر کارشناس تخصصی صادر می گردد.

گواهی رشد در قانون

به طور کلی قانون سن خاصی را برای تشخیص اهلیت اشخاص معین نموده است. این سن برای دختر نه سال قمری و برای پسر پانزده سال قمری در نظر گرفته شده است اما این سن و اهلیت مذکور مربوط به امور غیرمالی و برای مثال ازدواج این افراد می باشد لذا نیازی به اثبات رشد آن ها نبوده و پسری که فرضا به سن پانزده سال تمام قمری رسیده باشد می تواند بدون نیاز به اثبات  رشد خود ازدواج کند. حال آن که درمورد تصرف و مداخله در امور مالی خود نیازمند اثبات رشد خود می باشد که آن هم از طریق گرفتن گواهی رشد است.

به همین منظور تبصره ۲ ماده ۱۲۱۰ قانون مدنی مقرر داشته است:  صغیری که به سن بلوغ رسیده است برای تصرف در امور مالی باید رشد خود را اثبات کند. به عبارت دیگر برای تصرف در امور غیرمالی نیازی به اثبات رشد نخواهد داشت، حال آن که صرف رسیدن به سن بلوغ، وجود اهلیت او برای امور مالی را محرز نمی کند.

شرایط گواهی رشد

نکاتی که باید جهت صدور حکم مورد نظر توجه قرار گیرد موارد زیر است:

• سن رشد

در قوانین سنی به نام سن رشد وجود ندارد ولی با توجه به رویه عملی موجود، سن رشد ۱۸ سال می باشد و افراد بالغ زیر ۱۸ سال برای تصرف در امور مالی خود باید این دادخواست را ارائه دهند.

• دادگاه صالح

درخواست صدور گواهی رشد باید از طریق دادخواست و به دادگاه خانواده محل اقامت درخواست کننده داده شود. این اقدام در شهرهایی که دفاتر خدمات قضایی وجود دارد باید از طریق این دفاتر انجام  شود.

• درخواست صدور حکم رشد دختر و پسر

هیچ تفاوتی میان نوع دادخواست صدور گواهی رشد دختر یا پسر با یک دیگر وجود ندارد.

به این ترتیب، در صورتی که شخص برای تصرف در امور مالی خود نیاز به اثبات رشد خویش داشته باشد بایستی به دادگاه خانواده مراجعه و درخواست صدور گواهی رشد نماید. ادعای مزبور بعد از انجام تحقیقات و جلب نظر کارشناس متخصص، در صورت اثبات منجر به صدور حکم خواهد شد.

مراحل و تعیین سن توسط پزشکی قانونی

یکی از خدماتی که سازمان پزشکی قانونی کشور در بخش کارشناسی انجام می دهد تعیین سن و صدور گواهی رشد است. این خدمات از طریق نامه ای که از سوی مراجع قضایی به سازمان مذکور صادر می گردد انجام می گیرد. لذا بایستی متقاضی با در دست داشتن نامه ی قضایی به یکی از مراجع پزشکی قانونی مراجعه نماید. البته در خصوص تعیین سن به استعلام مراجع ذیربط قضایی نیز پاسخ داده می شود برای مثال، عموما در مواقعی به تعیین سن نیاز است که اشخاص در خصوص سن تقویمی و شناسنامه ایی خود دچار مشکل هستند.

معمولا چنین افرادی معتقدند که سنشان کمتر یا بیش تر از سن تقویمی یا شناسنامه ایی آن ها است یا حتی برخی از مراجعین فاقد مدارک هویتی اند، مانند اتباع بیگانه و افراد بی سرپرست که شناسنامه یا مدارک هویتی ندارند. در مورد تشخیص رشادت و اعلام نظریه کارشناسی در این زمینه، فرد از نظر رشد عقلی و جسمی معاینه و در نهایت بر اساس شرایط لازمی که بایستی احراز گردد حکم رشد توسط محاکم قضایی صادر می گردد. تشخیص سن تقریبی فرد نیز بر اساس معاینه ی ظواهر و در صورت لزوم معاینه ی دندان پزشکی و رادیو لوژی و هم چنین بررسی شواهد و مدارک، برآورد خواهد شد و مراتب به مراجع ارسال خواهد گردید.