پس از فوت هر انسانی، باید تکلیف داراییها، اموال، بدهیها، میزان حقی که به هر کدام از ورثه میرسد و نیز نحوه اجرای وصیتنامه فرد متوفی مشخص گردد. در واقع به محض فوت متوفی، افراد دیگر حتی ورثه وی از دخل و تصرف در اموال وی منع میشوند تا هزینههای کفن و دفن وی و بدهیهای او پرداخت گردد تا پس از این مراحل، باقی مانده اموال که به آن ماترک نیز گفته میشود، بین ورثه تقسیم گردد. برای مشخص کردن میزان سهم هر یک از وراث از اموال متوفی میبایست ابتدا افرادی که از فرد میت ارث میبرند، به طور قطعی مشخص گردد. به تعیین افراد ارث برنده از فرد متوفی انحصار وراثت گفته میشود.
در واقع انحصار وراثت به معنای منحصر کردن وراث باقی مانده از متوفی میباشد. معمولا پس از فوت هر فرد، خانواده وی به دلیل مشکلات روحی و نیز اختلافات به وجود آمده میان وراث، مراحل انحصار وراثت و تقسیم ترکه را به یک وکیل خوب میسپارند و یا با استفاده از مشاوره حقوقی تخصصی مراحل آن را خود پیگیری مینمایند. هر فردی از ورثه و یا هر ذینفعی برای انجام هر گونه امر حقوقی در مورد اموال متوفی در نهادهای دولتی، دفاتر اسناد رسمی، بانکها، مراکز تعویض پلاک و … نیازمند گواهی حصر وراثت است. بنابراین، اگر انحصار وراثت انجام نشود، امکان تقسیم ترکه و یا هر کار دیگری وجود ندارد.
