مجازات جایگزین حبس

یکی از تدابیر هوشمند قانونگذار در جرایم کیفری که در چند سال اخیر در حال ترویج است، استفاده از مجازات های جایگزین حبس می‌باشد. این نوع مجازات علاوه بر کمک به اصلاح مجرمین می‌تواند زمینه‌ساز تحولات بسیار مثبتی در سطح جامعه شود. در این مقاله به انواع مجازات‌های جایگزین و جرایمی که در مورد آن‌ها کاربرد دارد، اشاره شده است.

مزایای مجازات های جایگزین

مجازات‌های جایگزین می‌تواند اثرات بسیار سازنده ای در فرد مجرم، خانواده وی و اجتماع داشته باشد. از مزایای آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• اصلاح مجرم با استفاده از مجازات سازنده
• کاهش جرم در نتیجه اصلاح مجرم
• کاهش ورودی به زندان‌ها
• کاهش هزینه‌های نگهداری زندانیان
• کمتر شدن آسیب‌های وارد شده به خانواده مجرم اعم از فشار اقتصادی، تربیت ناصحیح فرزندان، طلاق و …
• ایجاد حس عزتمندی در مجرم و خانواده وی

شرایط جرائم دارای جایگزین زندان

بر طبق قانون مجازات اسلامی، هر عملی که انجام یا ترک آن مستوجب مجازات است. جرم نامیده می‌شود. مجازات جرائم کیفری به چهار دسته حد، قصاص، دیه و تعزیز تقسیم می‌شوند. همچنین خود جرائم از دیدگاه قانون به دو نوع عمدی و غیرعمدی طبقه‌بندی می‌گردد. مجازات های جایگزین زندان در جرائم عمدی به شکل زیر اعمال می‌گردد:

• در جرائمی که مجازات اصلی آن حداکثر تا سه ماه حبس می‌باشد، می‌بایست حتما از مجازات جایگزین زندان استفاده شود.
• در جرائم عمدی که مجازات اصلی آن‌ها بین سه ماه و یک روز تا شش ماه حبس می‌باشد، در صورت نبود منع قانونی باید حتما مجازات جایگزین تعیین گردد.
• چنانچه مجازات جرم عمدی بین شش ماه تا یک سال حبس باشد، در صورت عدم منع قانونی، تعیین مجازات‌های جایگزین، اختیاری است.
• چنانچه مجازات جرم عمدی بیش از یک سال حبس باشد، اگر قاضی در مجازات تخفیف قائل نشود، امکان تبدیل حبس به مجازات جایگزین وجود دارد. اما اگر منع قانونی و یا تخفیف در مجازات وجود داشته باشد و یا مجرم چندین جرم عمدی با مجازات بیش از شش ماه حبس مرتکب شود، استفاده از مجازات‌های جایگزین ممنوع است.

در جرائم غیر عمدی، مجازات های جایگزین به شکل زیر اعمال می‌شود:

• در جرائم غیرعمد با مجازات اصلی کمتر از دو سال، استفاده از مجازات جایگزین زندان الزامی است.
• در جرائم غیرعمدی با مجازات اصلی بیش از دو سال حبس، تبدیل حبس به مجازات جایگزین اختیاری است.